88 hektarów i 450 budynków. Gdyńskie UNESCO potrzebuje stałej ochrony

W Senacie rozmawiano o tym, co ma wydarzyć się po wpisaniu Modernistycznego Centrum Gdyni na listę UNESCO. Za międzynarodowym wyróżnieniem muszą iść pieniądze, dobre przepisy i codzienna troska o zabytkową zabudowę. Gdyńska delegacja pokazała, dlaczego centrum miasta jest wyjątkowe i jak ma wyglądać jego dalsza ochrona.

Konferencję poświęconą polskiemu dziedzictwu UNESCO zwołali senatorowie Sławomir Rybicki z Gdyni oraz Halina Bieda ze Śląska. Gdynię reprezentowały prezydentka Aleksandra Kosiorek, wiceprezydentka Oktawia Gorzeńska i dr Joanna Leman. W debacie uczestniczyli także przedstawiciele rządu, Senatu, Młodzieżowej Rady Miasta Gdyni oraz II Liceum Ogólnokształcącego.

Jednym z głównych tematów stało się finansowanie ochrony miejsc wpisanych na listę światowego dziedzictwa. Uczestnicy wskazywali na potrzebę utworzenia osobnego budżetu albo programu celowego, z którego można byłoby pokrywać koszty konserwacji i utrzymania takich obszarów.

• Gdyński modernizm dostał światowe uznanie, ale także nowe obowiązki
• Więcej turystów, szlak UNESCO i pieniądze na remonty kamienic
• Senat zapowiada prace nad systemem ochrony dziedzictwa

Gdyński modernizm dostał światowe uznanie, ale także nowe obowiązki

Wpis Modernistycznego Centrum Gdyni zbiegł się ze stuleciem nadania praw miejskich. Aleksandra Kosiorek podkreślała, że wyróżnienie jest dla Gdyni nie tylko powodem do dumy, lecz także zobowiązaniem do dalszej ochrony architektury i przekazywania wiedzy o niej kolejnym pokoleniom.

Dziedzictwo architektoniczne Gdyni to nie tylko opowieść o budynkach, ale przede wszystkim opowieść o ambicji młodego miasta, młodego państwa – mówiła Aleksandra Kosiorek, prezydentka Gdyni.

Modernistyczne Centrum Gdyni obejmuje prawie 88 hektarów. Na tym obszarze znajduje się około 450 budynków. O jego wyjątkowości decyduje połączenie tradycyjnego układu ulic z modernistyczną architekturą oraz bliskość morza i portu.

Wiceprezydentka Oktawia Gorzeńska zwracała uwagę, że rozwiązania zaprojektowane przed stu laty nadal służą mieszkańcom i użytkownikom centrum. Dr Joanna Leman wskazywała natomiast, że morski charakter Gdyni widać nie tylko w planie miasta, ale również w architektonicznych detalach – zaokrąglonych narożnikach, oknach kojarzących się z pokładami statków i formach nawiązujących do sylwetek jednostek pływających.

Morze jest w DNA urbanistycznym i architektonicznym Gdyni. Spacerując po Gdyni, docieramy do morza, bo tak naprawdę wszystko zaczęło się od morza – mówiła dr Joanna Leman.

Różnorodne budynki tworzą przy tym spójną całość funkcjonalną. To właśnie zestawienie układu urbanistycznego, modernistycznej zabudowy i nadmorskiego położenia przesądziło o wartości obszaru w oczach UNESCO.

Najświeższe wiadomości z Gdyni czekają na stronie głównej twojagdynia.pl, a koncerty, spotkania i imprezy na najbliższe dni – w kalendarzu wydarzeń.

Więcej turystów, szlak UNESCO i pieniądze na remonty kamienic

Wpis szybko przełożył się na zainteresowanie Gdynią. Według danych przedstawionych przez prezydentkę liczba weekendowych jesiennych wyjazdów do miasta wzrosła o ponad 80 procent w porównaniu z 2025 rokiem. Miejski monitoring mediów wykazał również, że w ciągu kilku dni informacja o gdyńskim dziedzictwie dotarła do ponad 128 milionów osób na całym świecie.

Gdynia rozwija ofertę dla rodzin, dzieci i młodzieży, wyznaczyła szlak UNESCO oraz organizuje spacery tematyczne. Przygotowywane są także standardy dla przewodników, aby opowieść o modernistycznym centrum była spójna i oparta na wiedzy. Temat pojawia się również w edukacji – najmłodsi poznają modernizm dzięki książce „Gdyńskie przygody Mewy Frani i Kota Antoniego”, a nastolatki mogą sięgnąć po powieść „Lufcik” Grzegorza Kasdepke.

Miasto rozwija ofertę dla rodzin, dzieci i młodzieży, wytyczyło szlak UNESCO, organizuje spacery tematyczne i pracuje nad standardami dla przewodników, tak aby opowieść o modernistycznym centrum była spójna i merytoryczna – mówiła Oktawia Gorzeńska, wiceprezydentka Gdyni.

Elementem ochrony zabudowy są dotacje na remonty prywatnych kamienic w Śródmieściu. Rozwijanie tego programu może mieć znaczenie także dla codziennego wyglądu centrum, bo ochroną objęte są budynki pozostające w rękach prywatnych, a nie wyłącznie obiekty publiczne. Jednocześnie wzrost ruchu turystycznego wymaga zachowania równowagi między promocją a zwykłym życiem mieszkańców.

W Gdyni organizowane są ponadto konferencje o modernizmie i warsztaty dla konserwatorów. Doświadczenia związane z ochroną gdyńskiej zabudowy mają być udostępniane również innym kandydatom starającym się o wpis na listę UNESCO.

Powiązany artykuł

Modernistyczne centrum Gdyni trafiło na listę UNESCO. Co to zmienia

Senat zapowiada prace nad systemem ochrony dziedzictwa

Podczas debaty przedstawiciele miejsc wpisanych na listę UNESCO mówili o potrzebie zmian w przepisach, lepszego oznakowania obiektów i wspólnych standardów ochrony. Stabilne finansowanie ma ułatwić planowanie remontów i prac konserwatorskich, które nie powinny zależeć wyłącznie od jednorazowych konkursów lub możliwości poszczególnych samorządów.

Ministra kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska poinformowała o pracach nad zmianami w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Planowane rozwiązania mają dotyczyć między innymi zarządzania dobrami wpisanymi na listę światowego dziedzictwa. Ministerstwo zajmuje się również strategią i przepisami dotyczącymi ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego.

Prowadzimy pracę nad zmianami w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i te zmiany będą dotyczyć m.in. zarządzania dobrami wpisanymi na listę światowego dziedzictwa – zaznaczała Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego.

Ważnym głosem podczas spotkania była obecność młodzieży. Filip Gradecki, radny Młodzieżowej Rady Miasta Gdyni, mówił o znaczeniu wpisu UNESCO dla młodych mieszkańców i o budowaniu przywiązania do miejsca, w którym żyją. Senator Sławomir Rybicki podkreślał, że ochrona dziedzictwa powinna być zadaniem rozpisanym na kolejne pokolenia.

Konferencję zakończyło przyjęcie deklaracji popierającej ochronę polskiego dziedzictwa materialnego i niematerialnego UNESCO. Dla Modernistycznego Centrum Gdyni oznacza to początek kolejnego etapu – po zdobyciu międzynarodowego uznania potrzebne są teraz stałe środki, dobre zarządzanie i konsekwentna opieka nad 88 hektarami zabytkowej tkanki miasta.

na podstawie: Urząd Miasta w Gdyni.