Na dnie Zatoki Puckiej odnaleziono fragment ORP „Gdynia”

Kilka kilometrów od brzegu nurkowie trafili na konstrukcję, której według powojennych dokumentów nie powinno już tam być. Wśród podwodnych pozostałości znajduje się duże koło sterowe z kolumną. Wszystko wskazuje na to, że fragmenty należą do ORP „Gdynia” – jednostki zatopionej przez niemieckie lotnictwo w pierwszych dniach wojny. Odkrycie przywraca także pamięć o kapitanie Stanisławie Kosce, związanym z przedwojenną Gdynią i szkolnictwem morskim.

• Dokumenty o złomowaniu doprowadziły nurków do nieoczywistego tropu
• Pasażerska „Gdynia” znalazła się na wojennym froncie
• Muzeum Marynarki Wojennej pokaże historię znaleziska

Dokumenty o złomowaniu doprowadziły nurków do nieoczywistego tropu

Na dnie Zatoki Gdańskiej znajduje się wiele wraków związanych z historią europejskiej żeglugi. Jednostek pod polską banderą zachowało się jednak znacznie mniej, dlatego pozostałości odnalezione w Zatoce Puckiej mają szczególne znaczenie. Dodatkowo leżą stosunkowo płytko i niedaleko brzegu.

Poszukiwania prowadziła grupa Baltictech kierowana przez Tomasza Stachurę. Jej członkowie przeanalizowali archiwalne materiały Polskiego Ratownictwa Okrętowego dotyczące powojennego wydobywania i rozbierania wraków na złom. W dokumentach ORP „Gdynia” figurował jako jednostka już wydobyta.

Około 100 metrów od zapisanej w archiwach pozycji znajdowało się jednak oznaczenie niezidentyfikowanych pozostałości. Nurkowie postanowili sprawdzić ten punkt. Na miejscu znaleźli fragment konstrukcji statku, a w jego centralnej części duże koło sterowe. Na elemencie rewizji pokładowej zachowały się również napisy w języku polskim.

„Pod wodą czekała na nas niespodzianka – zachowany fragment konstrukcji statku, a w jego centralnej części duże koło sterowe” – relacjonuje Tomasz Stachura.

Położenie znaleziska, charakter konstrukcji i polskie oznaczenia wskazują, że może chodzić właśnie o ORP „Gdynia”. Oznaczałoby to, że powojenna rozbiórka nie objęła całej jednostki. Część statku przetrwała pod wodą przez ponad 80 lat.

Więcej aktualności z Gdyni znajdziesz na stronie głównej twojagdynia.pl, a wydarzenia i imprezy na najbliższe dni zawsze na twojagdynia.pl/wydarzenie.

Pasażerska „Gdynia” znalazła się na wojennym froncie

Jednostka powstała w okresie, gdy rozwijał się port i polska żegluga na Bałtyku. W 1926 roku polskie władze zamówiły w gdańskiej stoczni Danziger Werft dwa parowce pasażerskie – „Gdynię” i „Gdańsk”. Zbudowane rok później statki woziły turystów i przez ponad dekadę należały do pokojowego krajobrazu polskiego Wybrzeża.

Pod koniec sierpnia 1939 roku oba parowce zmobilizowano do służby w Marynarce Wojennej. 28 sierpnia „Gdynia” znalazła się pod dowództwem kapitana żeglugi wielkiej Stanisława Koski, ówczesnego dyrektora Państwowej Szkoły Morskiej w Gdyni.

ORP „Gdynia” pełnił funkcję nieuzbrojonego okrętu bazowego dla Oddziału Kutrów Trałowych. 2 września stał na kotwicy na południe od Jastarni. Na pokładzie przebywało około 100 osób, w tym marynarze rezerwiści oczekujący na przydział.

Niemieckie samoloty zbombardowały jednostkę, a następnie ostrzelały ją z broni pokładowej. Statek zatonął. Zginęło ponad 30 osób, choć w opracowaniach historycznych pojawiają się różne szacunki. Ciężko ranny Stanisław Kosko trafił do gdyńskiego szpitala i zmarł 8 września 1939 roku.

Kapitan był jedną z ważnych postaci polskiego szkolnictwa morskiego. Kształcił przyszłe kadry marynarskie i współtworzył podstawy gospodarki morskiej. Jego nazwisko zachowało się także w przestrzeni Gdyni – upamiętniają je ulica oraz placówka oświatowa.

Z historią Kosków wiąże się również działalność Jadwigi Titz-Kosko. Lekarka i uczestniczka Powstania Warszawskiego po wojnie zajmowała się reumatologią oraz opieką nad osobami przewlekle chorymi. W 1973 roku na Witominie powstał z jej inicjatywy dom „Za Falochronem”, łączący samodzielne mieszkania dla osób starszych z opieką i rehabilitacją.

Powiązany artykuł

Spotkanie „Nasze Sygnały”: odkrycie pozostałości ORP „Gdynia”

Muzeum Marynarki Wojennej pokaże historię znaleziska

Baltictech przekazał informacje o odkryciu właściwym instytucjom. Grupa współpracuje z Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni przy przygotowaniu operacji wydobycia koła sterowego wraz z kolumną.

Podniesienie konstrukcji wymaga wcześniejszej oceny jej stanu. Po dziesięcioleciach spędzonych pod wodą element może wymagać specjalistycznego zabezpieczenia. Jeśli operacja się powiedzie, koło sterowe może trafić do muzealnych zbiorów jako materialny ślad przedwojennej żeglugi i tragedii z września 1939 roku.

O poszukiwaniach, historii jednostki oraz losach Stanisława i Jadwigi Kosków będzie można usłyszeć podczas spotkania z cyklu „Nasze Sygnały”. Wydarzenie odbędzie się:

• w poniedziałek, 26 października,
• o godz. 17:00,
• w Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni przy ul. Zawiszy Czarnego 1B.

W spotkaniu udział wezmą Aleksander Gosk, Tomasz Stachura i Tomasz Zwara. Opowiedzą o pracy nurków, odnalezieniu pozostałości ORP „Gdynia” oraz wydarzeniach z pierwszych dni II wojny światowej na Wybrzeżu. Wstęp jest wolny. Spotkanie zastąpi wcześniej zapowiadane wydarzenie poświęcone „okrętowi pięciu bander”, które odbędzie się w późniejszym terminie.

na podstawie: UM Gdynia.