Gdyński USC szykuje się na nowe zasady. W tle zagraniczne małżeństwa

W gdyńskim Urzędzie Stanu Cywilnego temat nie dotyczy wyłącznie nowych formularzy. W grę wchodzą dokumenty osób, które zawarły małżeństwo za granicą i dziś czekają na to, aż polski system nadąży za sądowymi rozstrzygnięciami. Miasto zapowiada, że nie zamierza odsyłać takich wniosków z kwitkiem. Sprawa jest techniczna, ale jej ciężar dla zainteresowanych bywa bardzo osobisty.

• Rubryki w aktach mają wreszcie nadążyć za rzeczywistością
• Gdynia nie zamyka drzwi przed wnioskami
• Wyroki sądów przyspieszyły zmianę w urzędach

Rubryki w aktach mają wreszcie nadążyć za rzeczywistością

Ministerstwo Cyfryzacji przygotowało rozporządzenie, które ma uporządkować wzory dokumentów związanych z rejestracją stanu cywilnego. Chodzi o dostosowanie ich do orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczącego transkrypcji zagranicznych aktów stanu cywilnego, także w sprawie małżeństw zawartych przez osoby tej samej płci w krajach Unii Europejskiej.

Dziś polskie druki nadal są oparte na schemacie przewidzianym dla małżeństwa kobiety i mężczyzny. W praktyce prowadzi to do sytuacji, w których dane par jednopłciowych trzeba wpisywać w rubryki przygotowane pod inny układ, a to rodzi nie tylko techniczny chaos, ale też poczucie niepotrzebnego zgrzytu w oficjalnym dokumencie.

„Temat jest bardzo delikatny, dotyczy spraw bardzo osobistych, dlatego też wymaga dużej wrażliwości i otwartości w podejściu” — mówi Aleksandra Kosiorek, prezydent Gdyni.

Władze miasta podkreślają, że doświadczenia innych samorządów pokazują potrzebę pilnego uporządkowania procedur. Sama zmiana nie dotyka zasad zawierania małżeństw w Polsce. Ma jednak umożliwić urzędom sporządzanie dokumentów w taki sposób, by odpowiadały one wyrokom i nie rozmijały się z treścią zagranicznych aktów.

Gdynia nie zamyka drzwi przed wnioskami

W gdyńskim USC pojawia się jasny sygnał: wnioski o transkrypcję będą przyjmowane także wtedy, gdy ktoś nie chce czekać na pełne wejście w życie nowych przepisów. To ważna deklaracja, bo w takich sprawach czas bywa istotny nie mniej niż sam wynik postępowania.

„Rekomendujemy, aby wnioski o transkrypcję zagranicznych aktów małżeństw osób tej samej płci były składane po wejściu w życie nowego rozporządzenia” — wskazuje Inocenta Nycz, kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Gdyni.

Urząd tłumaczy, że po zmianie wzorów dokumentów wpisy mają być sporządzane zgodnie z nowymi wymaganiami. Dla osób zainteresowanych oznacza to prostszy przebieg procedury i mniejsze ryzyko, że dokument utknie na etapie technicznych ograniczeń systemu.

W sprawie nie ma jeszcze w Gdyni złożonego wniosku dotyczącego transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci. Sam urząd nie zamyka jednak tej ścieżki, tylko czeka na moment, gdy system rejestru i wzory odpisów będą już gotowe na takie wpisy.

Wyroki sądów przyspieszyły zmianę w urzędach

Cała sprawa nie wzięła się znikąd. W listopadzie 2025 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał, że państwa członkowskie mają obowiązek uznawania małżeństw osób tej samej płci zawartych legalnie w innym kraju UE, w zakresie wynikającym z prawa unijnego, zwłaszcza swobody przemieszczania się i prawa do życia rodzinnego.

Po tym rozstrzygnięciu Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wcześniejszą odmowę polskiego urzędu i nakazał dokonanie transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa. Później podobne orzeczenia zaczęły zapadać także w wojewódzkich sądach administracyjnych.

Ministerstwo Cyfryzacji podkreśla, że projektowane rozporządzenie nie zmienia prawa materialnego dotyczącego małżeństw w Polsce. Ma za to pozwolić na techniczne wykonanie wyroków sądowych. Do tego potrzebne są nowe wzory dokumentów, ale też zmiany w systemie teleinformatycznym rejestru stanu cywilnego.

Najważniejsze daty układają się w szybki ciąg decyzji:

– 13 maja opublikowano projekt rozporządzenia
– do 18 maja można było zgłaszać uwagi
– 22 maja ministrowie spraw wewnętrznych i administracji oraz cyfryzacji podpisali rozporządzenie
– nowe przepisy mają zacząć obowiązywać po upływie trzech miesięcy od ogłoszenia

Dla osób, które czekają na uznanie zagranicznego aktu małżeństwa, liczy się przede wszystkim to, że procedura ma wreszcie dostać narzędzia dopasowane do rzeczywistości. A dla urzędów, takich jak gdyński USC, oznacza to konieczność wejścia w nowy porządek bez zbędnej zwłoki, ale z pełną ostrożnością wobec bardzo wrażliwych spraw.

na podstawie: Urząd Miasta.