Nordyckie ślady w Gdyni – Oksywie, duńscy budowniczowie i pamięć portu

Sala w Wyższej Szkole Administracji i Biznesu wypełniła się opowieściami o nieoczekiwanych koneksjach między miastem a Skandynawią. W jednym wykładzie przeszłość spotkała się z technologią portową, nazwami dzielnic i drobnymi pamiątkami, które kryją większe historie. Gdynia przypomniała, że jej tożsamość budowano także dzięki wpływom zza Bałtyku.

• Wykład otwierający na WSAiB – etymologie, nazwiska i nordycki ślad
• Gdynia – port, pamięć i drobne znaki historii
• Harmonogram wykładów – kolejne spotkania i tematy na stulecie miasta

Wykład otwierający na WSAiB – etymologie, nazwiska i nordycki ślad

W środku wykładu językoznawca i historyk wskazywali, że niektóre nazwy gdyńskich miejsc nie wywodzą się z rdzenia słowiańskiego, lecz mają korzenie nordyckie. Najszerzej omawiane było Oksywie — jego wczesne zapisy na mapach oraz forma zapisu bliska szwedzkim elementom językowym stały się argumentem za nietypowym pochodzeniem nazwy.

“To nie jest rdzeń słowiański.”
— dr Maciej Zborowski

Zborowski wyjaśniał, że fragmenty nazwy odpowiadają nordyckim słowom — “Ox” jako „wół” i “huvud” jako „głowa” — i że kolejność zapisków historycznych (np. formy przypominające Oxiva lub Oxhuvud) świadczy o wpływach skandynawskich. W wykładzie pojawiły się też konkretne ślady techniczne: w budowie gdyńskiego portu uczestniczyła duńska firma Højgaard & Schultz, ekspert w pracach hydrotechnicznych na Bałtyku, którego doświadczenie przyczyniło się do realizacji morskich inwestycji miasta.

Gdynia – port, pamięć i drobne znaki historii

W opowieściach o porcie pojawiły się zarówno wielkie nazwiska inwestorów, jak i mniej znane epizody handlowe i polityczne. Mówiono o roli Konsorcjum Polsko-Francuskiego w projektach portowych, o wykorzystaniu zmian na rynku węgla do rozwinięcia eksportu przez Gdynię oraz o losach jednostek takich jak Dar Pomorza, które przeżyły trudne chwile w zagranicznych portach.

Wśród miejskich pamiątek zwrócono uwagę na niepozorną tablicę upamiętniającą miejsce kontaktów z zagranicą przy ul. Władysława IV 57. To stąd, jak przypomniano, Jan Nowak-Jeziorański trafiał do Szwecji w czasie wojny.

“Ta niepozorna tablica jest upamiętnieniem tego faktu.”
— dr Maciej Zborowski

Przywołano też fragment historii spacerów miejskich — dawny „bulwar szwedzki”, dziś noszący imię Feliksa Nowowiejskiego, który jednak ucierpiał podczas silnej burzy w lutową noc 1949.

Harmonogram wykładów – kolejne spotkania i tematy na stulecie miasta

Organizatorzy zapowiedzieli cykl wykładów odbywających się w czwartki o godz. 18:00. Program łączy historię, bezpieczeństwo, technologię i społeczne aspekty rozwoju portowego miasta. Poniżej wybrane terminy i prelegenci:

• 12.03 – Merito – dr Anna Mikosik-Roczyńska – Jak zostać stulatkiem (nie tylko w Gdyni…)
• 19.03 – Merito – prof. dr hab. Mariusz Lipowski – Sport dla zdrowia, czy zdrowie dla sportu?
• 26.03 – AMW – dr hab. Paweł Kępka, prof. AMW, dr Martyna Bartkowska – Gdynia bezpieczna na 100 lat
• 9.04 – UMG – dr hab. Magdalena Bogalecka, prof. UMG – Bałtyk – nasze morze
• 16.04 – WSAiB – dr inż. Mariusz Zieliński – Gdynia z morza i marzeń
• 23.04 – AMW / Muzeum Miasta Gdyni – dr hab. Iwona Jakimowicz-Pisarska, Maria Piradoff – Sekrety gdyńskich muzeów
• 7.05 – WSAiB – dr hab. Henryk Woźniak, prof. WSAiB – Finanse publiczne miasta portowego
• 14.05 – AMW – dr Alicja Mrozowska – Wyzwania dla bezpieczeństwa łańcucha dostaw
• 21.05 – UMG – mgr inż. Katarzyna Gaul – Co napędza statki?
• 28.05 – AMW – dr Karolina Szydywar-Grabowska – Rosyjska ofensywa kognitywna
• 11.06 – WSAiB – dr Tomasz Gutowski – Gdyńska gospodarka w PRL-u
• 18.06 – Merito – mgr Iwona Golec – Jubileuszowa Lekcja Podatkowa
• 25.06 – AMW – dr Edyta Łońska – Broń chemiczna w Bałtyku
• 2.07 – UMG – dr inż. Krzysztof Wróbel – Globalny przemysł żeglugowy
• 9.07 – WSAiB – dr hab. Dorota Simpson, prof. WSAiB – Gdynia – miasto i port jako tygiel kultur
• 16.07 – UMG – dr inż. Anna Miller – Statki bez załogi?
• 23.07 – UMG – mgr inż. kpt. ż.w. Dariusz Jellonnek – Katastrofy morskie
• 30.07 – AMW – dr Ewa Bartuś – Badania psychofizjologiczne w służbie prawdy
• 6.08 – AMW / Muzeum Miasta Gdyni – dr Patrycja Bałdys, dr Wojciech Ogrodnik – Miasto spełnione czy niespełnione?
• 13.08 – UMG – dr inż. kpt. ż.w. Jarosław Cydejko – Satelity nad naszym morzem
• 20.08 – WSAiB – dr Wojciech Wosek – Gdyński pitawal
• 27.08 – AMW – dr inż. Jakub Syta – Cyberbezpieczeństwo
• 3.09 – WSAiB – dr Rafał Szyc – Koszty poruszania się po Gdyni
• 10.09 – UMG – mgr inż. Agnieszka Kerbrat – Modelowanie ruchu morskiego
• 17.09 – AMW – dr hab. Jerzy Kosiński, prof. AMW – Cyberprzestępczość
• 24.09 – UMG – dr hab. inż. kpt. ż.w. Grzegorz Rutkowski, mgr inż. Tymoteusz Tomczuk – Mapy, które prowadzą statki
• 8.10 – WSAiB – dr hab. Anna Reiwer-Kaliszewska, prof. WSAiB – Cła i podatki
• 15.10 – AMW – dr Karolina Grenda – Sztuczna inteligencja w bezpieczeństwie
• 22.10 – Merito – dr Piotr Kobzdej – Gdynia – miasto na pierwszej linii
• 29.10 – WSAiB – dr Ewelina Parysek – Mieszkańcy Gdyni na celowniku dezinformacji
• 5.11 – WSAiB – dr Jarosław Wróblewski – Nadmorskie finanse
• 12.11 – AMW – dr hab. Andrzej Drzewiecki, prof. AMW – Kiedy rodziła się niepodległość
• 19.11 – Merito – dr Małgorzata Kochańska – Bezpieczna Gdynia
• 26.11 – UMG – dr inż. Mateusz Gil – Żegluga w epoce cyfrowej
• 3.12 – WSAiB – dr Monika Gut-Winiarska – Nietypowe formy turystyki

Wydarzenia zaplanowano tak, by poruszać tematy praktyczne i historyczne – od podatków przez cyberbezpieczeństwo po przyszłość żeglugi. Wieczorne terminy i różnorodność prelegentów mogą być dobrą okazją, by posłuchać ekspertów bez konieczności zjazdu do centrum.

Dla osób, które chcą zaplanować udział – warto zwrócić uwagę na stałą porę 18:00 oraz różne lokalizacje uczelni i instytucji współorganizujących, co ułatwia wybór tematów bliskich codziennym zainteresowaniom i obowiązkom.

na podstawie: Urząd Miasta.