90 lat pod biało-czerwoną banderą. ORP „Błyskawica” świętuje rocznicę

Na pokładzie niszczyciela znów pojawiła się wielka gala banderowa, a biało-czerwona bandera została uroczyście podniesiona. W Gdyni uczczono 90. rocznicę chrztu i wodowania ORP „Błyskawica” – okrętu, który mimo upływu dekad nadal pozostaje w służbie. Jego historia zaczęła się w brytyjskim Cowes, a dziś jest związana zarówno z Marynarką Wojenną, jak i z nabrzeżem odwiedzanym przez miliony osób.

Uroczystość odbyła się przy Nabrzeżu Pomorskim, gdzie cumuje ORP „Błyskawica”. Wzięli w niej udział między innymi kadm. Andrzej Ogrodnik, dowódca 3. Flotylli Okrętów, Aleksander Gosk, zastępca dyrektora Muzeum Marynarki Wojennej, oraz załoga z kmdr. por. Pawłem Ogórkiem na czele.

• Nazwa „Błyskawica” pojawiła się w 1936 roku
• Od Narwiku i Dunkierki po powrót do kraju
• Okręt muzeum z załogą Marynarki Wojennej

Nazwa „Błyskawica” pojawiła się w 1936 roku

Chrzest i wodowanie okrętu odbyły się 1 października 1936 roku w stoczni J. Samuel White & Co Ltd. w Cowes na wyspie Wight. Matką chrzestną została hrabina Cecylia Raczyńska, żona Edwarda Raczyńskiego, dyplomaty i ambasadora Rzeczypospolitej w Londynie, a później prezydenta RP na uchodźstwie.

Podczas ceremonii Raczyńska rozbiła butelkę szampana o burtę okrętu i wypowiedziała słowa:

„Płyń po morzach i oceanach, sławiąc imię polskiej bandery” – powiedziała hrabina Cecylia Raczyńska podczas chrztu okrętu, co przypomniał kmdr por. Paweł Ogórek w materiale opublikowanym przez gdynia.pl.

„Błyskawica” była drugim z pary nowoczesnych niszczycieli budowanych w Cowes dla polskiej floty. Pierwszy, prototypowy „Grom”, zwodowano niewiele ponad dwa miesiące wcześniej. Oba okręty należały do najnowocześniejszych jednostek swojej klasy.

Dla marynarzy rocznica chrztu ma szczególne znaczenie, choć nie jest tym samym co rocznica pierwszego podniesienia bandery wojennej. Dowódca ORP „Błyskawica” podkreślał jednak, że dziewięć dekad historii pozwala mówić o ciągłości służby i tradycji Marynarki Wojennej.

„Marynarka Wojenna to jest ciągłość, cierpliwość, tradycja” – powiedział kmdr por. Paweł Ogórek, cytowany przez gdynia.pl.

Od Narwiku i Dunkierki po powrót do kraju

W przededniu wybuchu wojny „Błyskawica”, podobnie jak „Grom” i starsza „Burza”, została skierowana do Wielkiej Brytanii w ramach operacji o kryptonimie „Peking”. Jej bliźniaczy okręt zatonął 4 maja 1940 roku w fiordzie Rombakken pod Narwikiem. „Błyskawica” przetrwała działania wojenne.

Okręt operował na Morzu Północnym i Atlantyku, uczestniczył w kampanii norweskiej oraz ewakuacji wojsk alianckich z Dunkierki. Bronił także Cowes przed atakami Luftwaffe. Później działał na Morzu Śródziemnym, wspierał Maltę i operacje w Afryce Północnej, a także osłaniał lądowanie aliantów w Normandii. Po wojnie wziął udział w „Operation Deadlight”, czyli niszczeniu przejętych niemieckich okrętów podwodnych.

Bilans wojennej służby pokazuje skalę zadań, jakie wykonywała polska załoga:

• niemal 150 tys. przebytych mil morskich,
• 85 eskortowanych konwojów,
• 108 patroli bojowych,
• cztery zestrzelone samoloty oraz trzy kolejne prawdopodobnie zestrzelone,
• udział w zatopieniu dwóch niszczycieli, dwóch statków i kilku mniejszych jednostek.

„Błyskawica” trzykrotnie została poważnie uszkodzona. W czasie wojny zginęło siedmiu marynarzy, a 48 zostało rannych. Do Polski okręt wrócił 4 lipca 1947 roku pod dowództwem kmdr. Bolesława Romanowskiego, znanego dowódcy okrętów podwodnych.

Okręt muzeum z załogą Marynarki Wojennej

W czynnej służbie „Błyskawica” pozostawała jeszcze przez 20 lat. Pogarszający się stan techniczny doprowadził do wycofania jej w 1975 roku. Wtedy niszczyciel zastąpił „Burzę” w roli okrętu muzeum. Pierwszych zwiedzających przyjął 1 maja 1976 roku. Od tamtej pory pokład odwiedziło około 7,5 mln osób.

Dziś ORP „Błyskawica” nadal należy do 3. Flotylli Okrętów Marynarki Wojennej i ma etatową załogę. Na okręcie odbywają się reprezentacyjne spotkania, uroczystości państwowe oraz promocje oficerskie. Jednocześnie w jego pomieszczeniach działa ekspozycja Muzeum Marynarki Wojennej, pokazująca historię jednostki i polskich marynarzy.

„Błyskawica”, która tak mocno wpisana jest w pejzaż Gdyni i naszą historię, pamięta o swoich korzeniach i jest cały czas okrętem żywym – mówił Aleksander Gosk, zastępca dyrektora Muzeum Marynarki Wojennej, cytowany przez gdynia.pl.

ORP „Błyskawica” jest najstarszym zachowanym niszczycielem i weteranem II wojny światowej. To także jedyny bojowy okręt aliancki, który aktywnie uczestniczył w działaniach wojennych od 1 września 1939 do 8 maja 1945 roku. Dzięki temu osoby odwiedzające Nabrzeże Pomorskie mogą zobaczyć nie tylko muzealny zabytek, lecz także jednostkę, która nadal zachowuje wojskowy status i tradycję służby.

na podstawie: Urząd Miasta.