Cztery osoby nagrodzone za obronę wolności słowa. Wśród nich Natalia Panczenko

W sali Europejskiego Centrum Solidarności w Gdańsku spotkali się ludzie, dla których wolność słowa nie kończy się na deklaracjach. Podczas gali uhonorowano aktywistkę Natalię Panczenko, siostrę Małgorzatę Chmielewską i dziennikarza Leszka Jażdżewskiego. Specjalne wyróżnienie otrzymał Andrzej Poczobut, przez lata więziony przez białoruski reżim. W wydarzeniu uczestniczyła wiceprezydentka Gdyni Oktawia Gorzeńska.

Medale Wolności Słowa przyznano w trzech kategoriach: Instytucja, Media oraz Obywatel/Obywatelka. Laureatów wskazano za działania na rzecz demokracji, tolerancji, praw człowieka i swobodnej wymiany poglądów.

Demokracja i wolność nie są dane raz na zawsze, wymagają naszej codziennej troski, odwagi i odpowiedzialności – mówi Oktawia Gorzeńska, wiceprezydentka Gdyni.

Podczas gali podkreślano, że nagrodzone osoby działają w różnych obszarach. Natalia Panczenko buduje porozumienie między Polakami i Ukraińcami, siostra Małgorzata Chmielewska wspiera osoby doświadczające wykluczenia, a Leszek Jażdżewski rozwija media i wydarzenia poświęcone demokracji. Historia Andrzeja Poczobuta przypomina z kolei o cenie, jaką dziennikarze płacą za niezależność w państwach, w których władza tłumi niezależne głosy.

• Natalia Panczenko łączy Polaków i Ukraińców mimo gróźb
• Siostra Małgorzata Chmielewska dostała medal za obronę wykluczonych
• Leszek Jażdżewski i Andrzej Poczobut o cenie niezależnego słowa

Natalia Panczenko łączy Polaków i Ukraińców mimo gróźb

W kategorii Obywatel/Obywatelka medal otrzymała polsko-ukraińska aktywistka Natalia Panczenko. Od lat organizuje działania społeczne i edukacyjne, które mają wzmacniać relacje między oboma narodami.

Jedną z takich inicjatyw była akcja „Ciepło z Polski dla Kijowa”. Dzięki niej do objętej wojną Ukrainy trafiły generatory prądu. Panczenko angażuje się także w działania przeciwko uprzedzeniom i podziałom, choć – jak zaznaczono podczas gali – mierzy się z kampaniami dezinformacyjnymi, atakami i groźbami śmierci.

Można nie urodzić się w Polsce, ale niesamowicie ją kochać. To, co robię od ponad 17 lat, to budowanie mostów – powiedziała Natalia Panczenko.

Aktywistka podkreśliła, że nie zamierza rezygnować z tej pracy mimo trudniejszych warunków. Jej przykład pokazuje, że działania na rzecz wolności słowa mogą obejmować także codzienne budowanie zaufania i współpracy ponad granicami.

Siostra Małgorzata Chmielewska dostała medal za obronę wykluczonych

W kategorii Instytucja wyróżniono siostrę Małgorzatę Chmielewską, prezeskę Fundacji Domy Wspólnoty Chleb Życia. Organizacja pomaga między innymi ubogim dzieciom i młodzieży, osobom z niepełnosprawnościami, bezdomnym oraz seniorom.

Jej działalność łączy pomoc społeczną z publicznym zabieraniem głosu w sprawach łamania praw człowieka. Podczas gali zwracano uwagę, że wolność wypowiedzi ma szczególne znaczenie wtedy, gdy służy ochronie godności osób spychanych na margines.

Zastanawiam się czasem, co robię w takim towarzystwie, bo mieszkam na co dzień z ludźmi, którzy nie docierają do takich progów. Bezdomnymi, niepełnosprawnymi, starszymi – przyznała siostra Małgorzata Chmielewska.

Laureatka mówiła również o potrzebie „łączenia światów”. Wśród nagrodzonych znalazła się więc nie tylko przedstawicielka organizacji społecznej, lecz także osoba, która swoją działalność opiera na bezpośrednim wsparciu ludzi w trudnej sytuacji.

Leszek Jażdżewski i Andrzej Poczobut o cenie niezależnego słowa

Medal w kategorii Media przyznano Leszkowi Jażdżewskiemu – założycielowi i redaktorowi naczelnemu „Liberté!”, a także współtwórcy i dyrektorowi programowemu Igrzysk Wolności. W swojej działalności promuje otwartą debatę i przekonuje, że demokracja potrzebuje prawa do swobodnego ścierania się poglądów.

Gdy jestem w Stoczni Gdańskiej mam poczucie, że jestem w miejscu, które jest dla polskiej wolności być może najważniejsze – mówił Leszek Jażdżewski.

Wyróżnienie specjalne trafiło do Andrzeja Poczobuta. Dziennikarz działał w Związku Polaków na Białorusi, organizacji nieuznawanej przez reżim Aleksandra Łukaszenki, i publikował teksty sprzeczne z białoruską propagandą.

Poczobut spędził pięć lat w więzieniu. W 2023 roku trafił do kolonii karnej o zaostrzonym rygorze w Nowopołocku. Był umieszczany w izolatce, miał ograniczony kontakt z rodziną oraz dostęp do opieki medycznej. Jego sprawa przez lata wpływała na relacje Polski i Unii Europejskiej z Białorusią. Został uwolniony w ramach wymiany osadzonych na granicy polsko-białoruskiej.

Wolność słowa to nie przywilej, a prawo. Żaden dyktator nie może tego odebrać – powiedział Andrzej Poczobut.

Medal Wolności Słowa ustanowiła w 2021 roku Fundacja Grand Press. Wydarzenie odbywa się pod honorowym patronatem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wśród partnerów znalazły się między innymi Samorząd Województwa Pomorskiego, Europejskie Centrum Solidarności w Gdańsku, Miasto Gdynia, Miasto Sopot i Miasto Gdańsk. Tegoroczna gala pokazała, że obrona wolności słowa ma wiele twarzy – od pomocy osobom wykluczonym i działań solidarnościowych po niezależne dziennikarstwo.

na podstawie: Urząd Miasta Gdynia.