W Gdyni nagrodzono dziennikarzy. W centrum stanęły prawda i pamięć Polonii

W Muzeum Emigracji w Gdyni padły słowa, które rzadko brzmią dziś tak mocno – o odwadze, samotności i odpowiedzialności za każde zdanie. Podczas XV gali Nagrody im. Macieja Płażyńskiego wyróżniono ludzi mediów z Polski i z zagranicy, którzy opisują Polskę, Polonię i wojenną rzeczywistość bez uciekania od trudnych tematów. To nie była tylko uroczystość z wręczeniem nagród, ale spotkanie wokół pytania, komu i po co dziś służy dziennikarskie słowo.

• W Muzeum Emigracji wybrzmiała rozmowa o słowie, które nie może zdradzić zaufania
• Laureaci z Ukrainy, Francji i Polski pokazali różne oblicza tej samej misji
• TVP Wilno i pamięć o Macieju Płażyńskim domknęły sens tej nagrody

W Muzeum Emigracji wybrzmiała rozmowa o słowie, które nie może zdradzić zaufania

Aleksandra Kosiorek, prezydent Gdyni, przypomniała podczas gali, że nagroda imienia Macieja Płażyńskiego ma dwa wymiary. Z jednej strony pomaga utrzymywać więź z Polakami mieszkającymi poza krajem, z drugiej opowiada o Polsce tym, którzy nie mają z nią rodzinnych korzeni, ale chcą ją lepiej zrozumieć.

„Nagroda dla dziennikarzy i mediów służących naszej Polonii” – powiedziała Aleksandra Kosiorek.

W tym zdaniu kryje się więcej niż oficjalna formuła. W muzealnych salach, gdzie zwykle mocno wybrzmiewają wątki migracji i rozłąki, tego dnia szczególnie wyraźnie było widać, że dobre dziennikarstwo dla Polonii nie kończy się na informacji. Ma podtrzymywać pamięć, budować orientację i dawać poczucie, że głos z daleka nie ginie w szumie.

Laureaci z Ukrainy, Francji i Polski pokazali różne oblicza tej samej misji

Kapituła wskazała czworo laureatów i każdy z nich pracuje w innym rytmie, ale wszyscy mierzą się z podobnym zadaniem – opisywaniem świata tak, by nie zgubić człowieka.

• Artur Żak został wyróżniony jako dziennikarz medium polonijnego. Publikuje w Ukrainie i w Polsce, pisze o mniejszości polskiej, dziedzictwie Kresów i rosyjskiej dezinformacji. Nagrodę otrzymał m.in. za tekst „Koń trojański” na tyłach NATO. Z powodu wojny nie odebrał jej osobiście, ale połączył się z Gdynią ze Lwowa.
• Hélène Bienvenu, korespondentka „Le Monde”, zdobyła laur w kategorii dziennikarz zagraniczny publikujący o Polsce, Polakach i Polonii. Jury doceniło jej systematyczne i szerokie tematycznie teksty dla francuskiego odbiorcy.
• Andrzej Urbański z Radia Gdańsk został nagrodzony za reportaż „Duszek spod KGB”, opowiadający o trudnej pamięci Ponar widzianej oczami świadków.
• TVP Wilno uhonorowano jako redakcję medium polonijnego za konsekwentne realizowanie misji telewizji służącej Polakom na Litwie.

Artur Żak, łącząc się z Gdynią ze Lwowa, podziękował za wyróżnienie i zwrócił uwagę na wagę niezależnego słowa w czasie wojny. Mówił, że „słowo, niezależne słowo, nie zna granic geograficznych” oraz że rzetelność w trudnych realiach wymaga często cichej odwagi. To jedno z tych zdań, które nie brzmią jak deklaracja wygłoszona do mikrofonu, ale jak skrót doświadczenia.

Hélène Bienvenu nazwała nagrodę ważnym uznaniem dla codziennej pracy. Dodała, że freelancerzy bywają niewidoczni i często działają w zawodowej samotności. W Gdyni mówiła, że liczy na kontakty, które pomogą tę samotność przełamać.

Andrzej Urbański podkreślał z kolei, że wyróżnienie traktuje jako zobowiązanie. W jego wypowiedzi mocno wybrzmiało jedno zdanie o Ponarach, bo to temat trudny, długo przemilczany i – jak zaznaczył – uczący, by nie przekraczać granic, których przekraczać nie wolno.

„To jest wyróżnienie i zobowiązanie” – mówił Andrzej Urbański.

TVP Wilno i pamięć o Macieju Płażyńskim domknęły sens tej nagrody

W ostatniej części gali szczególnie wyraźnie wybrzmiała rola redakcji TVP Wilno. Łukasz Czunkiewicz mówił o telewizji misyjnej i tożsamościowej, o tworzeniu medium, które stawia człowieka na pierwszym miejscu. W praktyce oznacza to pokazywanie codzienności Polaków na Litwie, ich spraw, problemów i głosu, który – jak zauważył – jest ważny właśnie dlatego, że dotyczy realnych ludzi, nie abstrakcyjnej wspólnoty.

„Stawiamy człowieka na pierwszym miejscu” – podkreślił Łukasz Czunkiewicz.

Laureatów wskazało jury w składzie z Jakubem Płażyńskim na czele. W kapitule zasiedli także Jerzy Haszczyński, Jarosław Gugała, Małgorzata Naukowicz, Krzysztof Rak i Karolina Grabowicz-Matyjas z Muzeum Emigracji w Gdyni, która pełniła funkcję sekretarza jury.

Nagroda od 15 lat przypomina o Macieju Płażyńskim – opozycjoniście, pierwszym niekomunistycznym wojewodzie gdańskim, marszałku Sejmu i wicemarszałku Senatu, a także prezesie Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”. To wyróżnienie powstało z inicjatywy Press Club Polska, Jakuba Płażyńskiego, prezydentów Gdańska, Gdyni i Sopotu oraz marszałka województwa pomorskiego. W tym układzie widać wyraźnie, że nie chodzi wyłącznie o branżowe trofeum. Chodzi o pamięć, odpowiedzialność i dziennikarstwo, które nie odwraca wzroku od spraw ważnych dla Polaków rozsianych po świecie.

na podstawie: Urząd Miasta.