Bezpłatne szczepienia dla seniorów. Pomorskie odpowiada na wzrost krztuśca

Krztusiec znów daje o sobie znać, i to z siłą, której wielu się nie spodziewało. W statystykach widać wyraźnie, że choroba przestała być problemem wyłącznie dzieci. W województwie pomorskim rusza program, który ma chronić najbardziej narażonych - osoby po 65. roku życia z chorobami płuc. To działanie wyprzedzające, zanim kaszel stanie się poważnym zagrożeniem.

Dane z 2024 roku nie pozostawiają złudzeń - liczba zachorowań na krztusiec w Polsce wzrosła ponad 45-krotnie w porównaniu z rokiem wcześniejszym. Dla seniorów, zwłaszcza z przewlekłymi chorobami układu oddechowego, zakażenie może oznaczać nie tylko długotrwałe leczenie, ale też hospitalizację i groźne powikłania.

Odpowiedzią na tę sytuację jest program polityki zdrowotnej pod nazwą „Profilaktyka krztuśca w województwie pomorskim u osób 65+ z rozpoznaniem przewlekłych chorób układu oddechowego”. Projekt realizowany jest we współpracy Województwa Pomorskiego, Szpitali Pomorskich Sp. z o.o. oraz firmy Cogito Med, która odpowiada za wykonanie szczepień.

FOT. szpitalepomorskie.eu

Krztusiec u seniorów - choroba, która łatwo wprowadza w błąd

Krztusiec, znany także jako koklusz, to bakteryjna choroba przenoszona drogą kropelkową - podczas kaszlu, kichania, a nawet rozmowy. U dorosłych często przypomina zwykłe przeziębienie albo zaostrzenie astmy. To sprawia, że rozwija się podstępnie, czasem przez wiele tygodni.

W grupie 65+ oraz u osób z POChP, astmą i innymi przewlekłymi chorobami płuc może prowadzić do:

• zapalenia płuc
• niewydolności oddechowej
• zaostrzenia chorób przewlekłych
• hospitalizacji
• zwiększonego ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych

Z wiekiem odporność naturalnie słabnie. Dlatego właśnie w tej grupie szczepienia mają szczególne znaczenie - nie tylko ograniczają ryzyko zachorowania, ale też ciężkiego przebiegu infekcji.

Program realizowany w Pomorskiem - kto może skorzystać

Bezpłatne szczepienia skierowane są do mieszkańców województwa pomorskiego, którzy:

• ukończyli 65. rok życia,
• mają rozpoznaną przewlekłą chorobę układu oddechowego,
• nie uczestniczyli w podobnym programie w ciągu ostatnich 10 lat.

Liczba miejsc jest ograniczona.

Szczepienia w lutym 2026 roku zaplanowano m.in. w:

• 19 lutego - Bytów, Ośrodek Sportu i Rekreacji, ul. Mickiewicza 13
• 20 lutego - Ustka, Węzeł Transportowy im. Jacka Graczyka, ul. Słupska 8
• 21 lutego - Człuchów, Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej, ul. Szczecińska 31
• 26 lutego - Sztum, Urząd Stanu Cywilnego, ul. Mickiewicza 39
• 27 lutego - Kwidzyn, Przychodnia Audiomed, ul. Chopina 6

Program obejmuje również inne powiaty regionu.

Rejestracja prowadzona jest telefonicznie. Numery kontaktowe w zależności od miejsca zamieszkania:

• Gdynia - 224 800 800
• Gdańsk - 58 341 40 41 wew. 360
• Powiat Wejherowski - 224 800 700
• Sopot - 800 805 100
• Słupsk - 800 805 100
• Powiat Nowodworski - 800 805 100
• Powiat Człuchowski - 800 805 100
• Powiat Chojnicki - 800 805 100
• Powiat Bytowski - 800 805 100
• Powiat Tczewski - 800 805 100
• Powiat Kartuski - 800 805 100
• Powiat Starogardzki - 800 805 100
• Powiat Lęborski - 800 805 100
• Powiat Słupski - 800 805 100
• Powiat Sztumski - 800 805 100
• Powiat Pucki - 800 805 100
• Powiat Malborski - 800 805 100
• Powiat Kwidzyński - 800 805 100
• Powiat Kościerski - 800 805 100
• Powiat Gdański - 800 805 100

W praktyce oznacza to jedno - wystarczy telefon, by sprawdzić dostępność terminów i zapisać się na szczepienie.

Krztusiec po 65. roku życia – objawy, drogi zakażenia i znaczenie szczepień przypominających

W Polsce obserwujemy wzrost liczby zachorowań na krztusiec (Bordetella pertussis), szczególnie w cyklicznych falach epidemicznych co 3–5 lat. Najcięższy przebieg dotyczy niemowląt, jednak osoby po 65. roku życia również znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka powikłań – zwłaszcza przy współistniejącej POChP, niewydolności serca czy cukrzycy. Dlatego trwające obecnie szczepienia przypominające przeciw krztuścowi (szczepionka dTpa) mają bezpośrednie znaczenie także dla seniorów.

Dlaczego osoby po 65. roku życia chorują na ksztusiec?

Odporność po szczepieniu z dzieciństwa oraz po przebytym zakażeniu wygasa po około 5–10 latach. U osób starszych dodatkowo dochodzi do zjawiska immunosenescencji, czyli fizjologicznego osłabienia odpowiedzi immunologicznej. W efekcie zakażenie może przebiegać nietypowo i być trudniejsze do rozpoznania.

Jak można się zarazić krztuścem?

Krztusiec przenosi się drogą kropelkową. Do zakażenia dochodzi podczas kaszlu, kichania lub bliskiej rozmowy z osobą chorą – nawet w fazie niecharakterystycznych objawów przypominających przeziębienie. Bakteria osiedla się w nabłonku dróg oddechowych i produkuje toksynę krztuścową, która uszkadza rzęski oddechowe oraz wywołuje przewlekły, napadowy kaszel.

Seniorzy często zakażają się od młodszych członków rodziny – wnuków, dzieci w wieku szkolnym – którzy mogą przechodzić chorobę łagodnie, ale są źródłem transmisji.

Objawy krztuśca u osób starszych

U osób po 65. roku życia obraz kliniczny bywa mniej „podręcznikowy” niż u dzieci. Klasyczne „pianie koguta” przy wdechu występuje rzadko. Najczęściej obserwujemy:

• przewlekły, napadowy kaszel utrzymujący się powyżej 2–3 tygodni,
• nasilone ataki kaszlu w nocy,
• duszność po napadzie kaszlu,
• wymioty wywołane intensywnym kaszlem,
• wyczerpanie, bezsenność, spadek masy ciała.

Kaszel może trwać nawet 6–8 tygodni. W tej grupie wiekowej częstsze są powikłania, takie jak zapalenie płuc, zaostrzenie POChP, złamania żeber czy zaburzenia rytmu serca wywołane napadami kaszlu.

Diagnostyka i leczenie

Rozpoznanie opiera się na obrazie klinicznym oraz badaniach laboratoryjnych – PCR z wymazu z nosogardła (we wczesnej fazie) lub oznaczeniu przeciwciał przeciw toksynie krztuścowej w surowicy. Leczenie obejmuje antybiotykoterapię makrolidami (np. azytromycyna), która skraca okres zakaźności i łagodzi przebieg, jeśli zostanie wdrożona wcześnie.

Szczepienia przypominające po 65. roku życia

Zgodnie z aktualnym Programem Szczepień Ochronnych zaleca się podanie dawki przypominającej szczepionki dTpa (błonica–tężec–krztusiec) co 10 lat. U osób starszych szczepienie zmniejsza ryzyko ciężkiego przebiegu i hospitalizacji. Preparat zawiera bezkomórkowy komponent krztuścowy, co ogranicza odczynowość i poprawia bezpieczeństwo.

Szczepienie jest szczególnie rekomendowane u seniorów:

• mających kontakt z niemowlętami,
• z chorobami przewlekłymi układu oddechowego lub krążenia,
• przebywających w placówkach opiekuńczych.

Odporność populacyjna w przypadku krztuśca wymaga regularnych dawek przypominających – brak szczepień sprzyja nawrotom epidemii.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji medycznej.