Historia linii 101 - jak autobus łączył Gdynię i Gdańsk i odradza się raz w roku

Z Gdyni do Gdańska — trasa, która przez dekady zmieniała tabor, częstotliwość i organizatorów, a jednak wraca w ważne dni miasta. W Gdyni pamięć o linii 101 to szereg opowieści o tłokach, nowych autobusach i przerwach spowodowanych wydarzeniami politycznymi. Dziś łącznik funkcjonuje okazjonalnie, ale jego symbolika dla trójmiejskiej komunikacji pozostaje żywa.

• Przerwy, powroty i zmiany na trasie - od uruchomienia do likwidacji
• Gdynia - tabor, trasy i organizatorzy, którzy zmieniali oblicze połączenia
• Europejski Tydzień Zrównoważonego Transportu - coroczne przywracanie linii 101

Przerwy, powroty i zmiany na trasie - od uruchomienia do likwidacji

Linia łącząca dworce w Gdyni i Gdańsku pojawiła się po wojnie - formalnie od 10 lipca 1945. Przez kolejne dekady jej losy były niestabilne: zawieszano kursy z powodów organizacyjnych i politycznych, m.in. podczas wprowadzenia stanu wojennego (13 grudnia 1981) linia została zawieszona na wiele lat. Po krótkich reaktywacjach w latach 80. i 90. ostatnia regularna odsłona zakończyła się 31 sierpnia 1990. Charakter połączenia był od zawsze specjalny - taryfy, różne standardy obsługi i zmienne trasy w obrębie Śródmieścia Gdyni i centrum Gdańska.

Gdynia - tabor, trasy i organizatorzy, którzy zmieniali oblicze połączenia

W obsłudze linii pojawiali się kolejno przewoźnicy komunalni i państwowi: od MZK Gdynia i MZK Gdańsk przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne, po późniejsze miejskie firmy — PKM Gdynia, ZKM i GAiT w Gdańsku. Tabor ewoluował od autobusów z naczepami i pojazdów piętrowych, przez marki Leyland, Ikarus, Jelcz, Škoda, aż po współczesne Solarisy i Mercedesy. Trasa w Gdyni wielokrotnie ulegała korektom — zmieniały się ulice Śródmieścia i przystanki, przy czym stałym punktem krańcowym była lokalizacja przy Dworcu Głównym PKP.

Europejski Tydzień Zrównoważonego Transportu - coroczne przywracanie linii 101

Od 2010 roku linia 101 pojawia się regularnie jedynie raz w roku — w sobotę w ramach Europejskiego Tygodnia Zrównoważonego Transportu (od 2022 r. Europejski Tydzień Mobilności). Inicjatorem i koordynatorem jest Metropolitalny Związek Komunikacyjny Zatoki Gdańskiej, a organizują Zarząd Komunikacji Miejskiej w Gdyni i Zarząd Transportu Miejskiego w Gdańsku. Połączenie jest bezpłatne, kursuje z podstawową częstotliwością co 30 minut; zdarzały się też wyjątkowe uruchomienia podczas wydarzeń - np. 26–27 maja 2006 (wystawa MTG) i 18–19 stycznia 2019 (pożegnanie Pawła Adamowicza). W ostatnich latach na linii pokazywano najnowsze lub ekologiczne pojazdy - m.in. autobusy elektryczne i trolejbusy.

Dziś trasa kończy się przy przystanku Gdańsk Śródmieście SKM po likwidacji pętli przy Urzędzie Wojewódzkim w 2018 r., a czasy przejazdu w latach 2012–2024 stopniowo się wydłużały (np. do około 71–74 minut w relacji do Gdańska w 2024 r.).

Mieszkańcy zyskują przy tych okazjach nie tylko bezpłatne połączenie między miastami, ale też szansę zobaczenia nowoczesnych pojazdów i przypomnienia historycznej roli komunikacji autobusowej w kształtowaniu powiązań trójmiejskich. Dla osób planujących udział: sobotnie kursy podczas tygodnia mobilności zaczynają się zwykle przed południem i trwają do wieczora, warto sprawdzić informacje organizatorów lokalnie — to najpewniejszy sposób, by skorzystać z połączenia i uniknąć zaskoczeń związanych z trasą czy rozkładem.

na podstawie: Zarząd Komunikacji Miejskiej w Gdyni.